Gırtlak (larenks), boynun ön kısmında, dil kökü ile soluk borusu arasında yer alan; nefes alma, ses oluşturma ve yutma sırasında hava yolunu koruma görevlerini üstlenen bir organdır. Gırtlak kanseri, bu organı döşeyen hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Erken dönemde çoğunlukla ses değişikliği ile kendini gösterdiği için, zamanında fark edildiğinde tedavi seçenekleri daha geniştir.
Gırtlak kanseri nedir?
Gırtlağın iç yüzeyi, ağız ve boğazda olduğu gibi yassı hücrelerden oluşan bir zarla kaplıdır. Gırtlak kanserlerinin büyük çoğunluğu bu hücrelerden köken alır ve “yassı hücreli karsinom” (skuamöz hücreli karsinom) olarak adlandırılır. Tümör, gırtlağın hangi bölümünden başladığına göre sınıflandırılır:
- Ses telleri bölgesi (glottis): Ses tellerinin bulunduğu orta bölüm; en sık görülen yerleşimdir ve erken dönemde ses kısıklığına yol açar.
- Ses tellerinin üstü (supraglottis): Gırtlak kapağı (epiglot) ve çevresini içeren üst bölüm; belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.
- Ses tellerinin altı (subglottis): Soluk borusuna geçiş bölgesi; en nadir yerleşimdir.
Risk faktörleri
Gırtlak kanserinin kesin nedeni tek bir etkene bağlanamaz; ancak bazı alışkanlıklar ve durumlar riski belirgin biçimde artırır:
- Sigara ve diğer tütün ürünleri, en önemli ve en iyi bilinen risk faktörüdür.
- Düzenli ve yoğun alkol tüketimi; tütünle birlikte kullanıldığında risk daha da artar.
- Bazı mesleklerde uzun süre toz, duman ve kimyasal buharlara maruz kalmak.
- Uzun süreli, tedavi edilmemiş mide asidi kaçağı (reflü) ve sesin sürekli zorlanması.
- Beslenmede sebze ve meyvenin yetersiz olması.
Belirtileri
En sık karşılaşılan belirti, birkaç haftadır geçmeyen ses kısıklığıdır. Bunun dışında boğazda takılma ya da yabancı cisim hissi, yutkunurken ağrı, kulağa vuran ağrı, inatçı öksürük, nefes alırken hırıltı ve boyunda şişlik görülebilir. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kanser anlamına gelmez; ancak devam ettiğinde muayene ile nedenini aydınlatmak gerekir.
Tanı nasıl konur?
Tanının ilk adımı, kulak burun boğaz hekiminin ayna ya da ince bir kamera (endoskop) ile gırtlağı doğrudan incelemesidir. Şüpheli bir bölge görüldüğünde, genellikle genel anestezi altında yapılan bir işlemle küçük bir doku örneği (biyopsi) alınır ve tanı bu şekilde kesinleşir. Tümörün derinliği ve boyun lenf bezlerinin durumu ise bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.
Tedavi seçenekleri
Tedavi; tümörün yeri, evresi ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Erken evre tümörlerde ses tellerini koruyan sınırlı cerrahi ya da ışın tedavisi (radyoterapi) tek başına yeterli olabilir. İleri evrelerde cerrahi, radyoterapi ve ilaç tedavisi (kemoterapi) birlikte kullanılır. Tedavinin amacı yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak değil, mümkün olduğunca nefes alma, yutma ve konuşma işlevlerini de korumaktır.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Birkaç haftadan uzun süren ses kısıklığı, geçmeyen boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ya da boyunda ele gelen bir şişlik varsa, özellikle sigara kullanıyorsanız, bir kulak burun boğaz muayenesi için beklemeyin. Erken tanı, hem tedavi seçeneklerini genişletir hem de sesin korunma olasılığını artırır.
Sık sorulan sorular
Ses kısıklığı ne zaman ciddiye alınmalı?
Birkaç haftadan uzun süren ve geçmeyen ses kısıklığı, özellikle sigara kullananlarda, bir kulak burun boğaz muayenesi gerektirir.
Gırtlak kanseri yalnızca sigara içenlerde mi görülür?
Hayır. Sigara en önemli risk faktörüdür; ancak hiç sigara içmemiş kişilerde de görülebilir, bu nedenle belirtiler herkes için önemlidir.
Gırtlak kanseri tedavi edilebilir mi?
Erken evrede yakalandığında tedavi seçenekleri geniştir ve çoğu durumda tedavi, ses korunacak biçimde planlanabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.