Gırtlak (larenks) kanserinin tedavisi; tümörün yerine, evresine ve genel sağlık durumunuza göre size özel planlanır. Kullanılan başlıca yöntemler cerrahi, ışın tedavisi (radyoterapi) ve ilaç tedavisidir (kemoterapi); bunlar tek başına ya da birlikte uygulanabilir. Amaç, hastalığı ortadan kaldırırken nefes alma, yutma ve konuşma işlevlerini mümkün olduğunca korumaktır.
Tedavi planı nasıl oluşturulur?
Gırtlak kanseri tedavisi tek bir hekimin değil, bir ekibin işidir. Baş boyun cerrahı, radyasyon onkoloğu, tıbbi onkolog, patolog, radyolog ve konuşma terapisti, “tümör konseyi” adı verilen ortak toplantılarda sizin için en uygun yolu belirler. Planlamada tümörün evresi kadar yaşınız, eşlik eden hastalıklarınız, mesleğiniz ve tercihleriniz de göz önünde bulundurulur.
Cerrahi tedavi
Cerrahi, gırtlak kanserinin temel tedavi yollarından biridir. Tümörün büyüklüğüne göre uygulanan yöntemler şunlardır:
- Endoskopik lazer cerrahisi: Erken evre tümörlerde ağız yoluyla, kesi yapılmadan, mikroskop ve lazer yardımıyla tümörün çıkarılması.
- Kısmi gırtlak ameliyatı (parsiyel larenjektomi): Gırtlağın yalnızca hastalıklı bölümünün alınıp sağlam kısımlarının korunması.
- Gırtlağın tamamen alınması (total larenjektomi): İleri evre tümörlerde gırtlağın bütünüyle çıkarılması; bu durumda nefes alma, boyundaki kalıcı bir açıklık (stoma) üzerinden sağlanır.
- Boyun diseksiyonu: Boyundaki lenf bezlerinin, yayılım varsa ya da yayılım riski yüksekse çıkarılması.
Cerrahi yöntemler ayrı bir sayfada daha ayrıntılı anlatılmaktadır.
Radyoterapi
Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerini hedefleyen bir tedavidir. Erken evre tümörlerde cerrahiye alternatif olarak tek başına kullanılabilir ve sesin doğal kalitesini korumada avantaj sağlar. İleri evrelerde ameliyat sonrası kalan hücreleri yok etmek amacıyla ya da gırtlağı korumak için kemoterapiyle birlikte uygulanır. Tedavi, birkaç hafta boyunca hafta içi günlerde kısa seanslar halinde verilir. Ciltte kızarıklık, boğazda ağrı, yutma güçlüğü, ağız kuruluğu ve tat değişikliği gibi yan etkiler görülebilir; bunların çoğu tedavi bittikten sonra zamanla geriler.
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini etkileyen ilaçlarla yapılan tedavidir. Gırtlak kanserinde genellikle tek başına değil, radyoterapinin etkisini artırmak için onunla eş zamanlı ya da ameliyat öncesi tümörü küçültmek amacıyla kullanılır. Bazı hastalarda bağışıklık sistemini destekleyen ya da tümör hücrelerini hedefleyen yeni nesil ilaçlar da tedaviye eklenebilir. Yorgunluk, bulantı, ağız yaraları ve enfeksiyona yatkınlık gibi yan etkiler tedavi ekibi tarafından yakından takip edilir.
Gırtlağı koruyan yaklaşımlar
Uygun hastalarda, gırtlağın tamamen alınması yerine radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulandığı “organ koruyucu” tedaviler tercih edilebilir. Bu yaklaşımla hastalık kontrol altına alınırken doğal ses ve nefes yolu korunmaya çalışılır. Tedavi sonrasında hastalığın devam etmesi ya da tekrarlaması durumunda cerrahi seçeneği saklı kalır.
Tedavi sonrası izlem
Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli kontroller başlar. İlk yıllarda daha sık, sonrasında daha seyrek aralıklarla yapılan bu kontrollerde endoskopik muayene, gerekirse görüntüleme ve tiroid işlevlerinin değerlendirilmesi yapılır. Sigara ve alkolü bırakmak, hem tedavinin başarısı hem de yeni bir tümör gelişmesini önlemek açısından tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Sık sorulan sorular
Her gırtlak kanserinde ameliyat gerekir mi?
Hayır. Erken evre tümörlerde radyoterapi tek başına yeterli olabilir; ileri evrelerde de gırtlağı koruyan radyoterapi ve kemoterapi birlikteliği bir seçenek olabilir.
Tedavi süresince yemek yiyebilir miyim?
Tedavinin türüne göre yutma bir süre zorlaşabilir. Diyetisyen ve konuşma-yutma terapisti eşliğinde beslenmenin sürdürülmesi tedavinin önemli bir parçasıdır.
Tedavi bittikten sonra kontroller ne kadar sürer?
Kontroller yıllarca sürer; başlangıçta sık, zamanla daha seyrek aralıklarla yapılır. Bu takip, olası bir tekrarın erken fark edilmesini sağlar.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.