Ağız içi kanserleri (oral kavite kanserleri), ağız boşluğunu döşeyen dokulardan kaynaklanan kanserlerin ortak adıdır. Dil, ağız tabanı, diş etleri, yanak içi, sert damak ve dudakların iç yüzü bu bölgeye dahildir. Ağız içi kolayca görülebilen bir alan olduğu için bu kanserler dikkatli bir muayeneyle çoğu zaman erken dönemde fark edilebilir.
Ağız içi kanseri nedir?
Ağız boşluğu, dudakların iç yüzeyinden başlayıp yutağın (farenks) başladığı yere kadar uzanır. Bu alanı kaplayan ince örtü dokusu (mukoza), sürekli yenilenen yassı hücrelerden oluşur. Ağız içi kanserlerinin büyük çoğunluğu bu hücrelerden köken alan yassı hücreli kanserdir (skuamöz hücreli karsinom). Daha seyrek olarak, küçük tükürük bezlerinden gelişen kanserler de görülebilir.
Kanser, ağzın hangi bölgesinde başladığına göre adlandırılır: dil kanseri, ağız tabanı kanseri, diş eti kanseri, yanak içi kanseri ya da damak kanseri gibi. Yerleşim yeri, belirtileri ve tedavinin nasıl planlanacağını doğrudan etkiler.
Risk etkenleri ve öncü lezyonlar
- Sigara, pipo, puro ve dumansız tütün ürünleri
- Düzenli alkol kullanımı; tütünle birlikte kullanımda risk daha da artar
- Kırık dişler, keskin kenarlı dolgular ya da uyumsuz protezlerin yol açtığı sürekli tahriş
- Kötü ağız hijyeni
- İnsan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu
Ağız içinde silinmeyen beyaz (lökoplaki) ya da kırmızı (eritroplaki) lekeler, kansere dönüşme olasılığı taşıyan öncü lezyonlar olabilir. Bu lekelerin düzenli aralıklarla izlenmesi ve gerektiğinde örneklenmesi önemlidir.
Belirtiler
- Birkaç hafta içinde iyileşmeyen yara ya da ülser
- Ağız içinde geçmeyen beyaz veya kırmızı leke
- Dokuda sertlik, kalınlaşma ya da yumru
- Kolay kanama, açıklanamayan ağrı ya da uyuşukluk
- Çiğneme, yutma ya da konuşmada güçlük
- Protezin artık oturmaması, dişlerde sallanma
- Boyunda ele gelen şişlik
Tanı
Tanı için ağız içi ve boyun dikkatle muayene edilir; şüpheli alandan doku örneği alınarak (biyopsi) mikroskop altında incelenir. Kanserin ne kadar derine ulaştığını, çeneye ya da boyun lenf düğümlerine yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR) ya da PET görüntülemesi kullanılabilir. Bu bilgiler bir araya getirilerek hastalığın evresi (evre I–IV) belirlenir.
Tedavi
Ağız içi kanserlerinde temel tedavi cerrahidir: tümör, çevresindeki bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılır. Gerektiğinde boyundaki lenf düğümleri de aynı seansta alınır (boyun diseksiyonu). Geniş çıkarımlardan sonra, konuşma ve yutmanın korunması için doku onarımı (rekonstrüksiyon) yapılabilir. Patoloji sonucuna ve evreye göre ameliyata ışın tedavisi (radyoterapi) ve bazen ilaç tedavisi (kemoterapi) eklenebilir. Tanı ve tedavi süreci ayrı bir sayfada daha ayrıntılı anlatılmıştır.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Ağzınızda birkaç haftadır geçmeyen bir yara, leke, sertlik ya da şişlik fark ederseniz, bir kulak burun boğaz hekimi tarafından muayene edilmeniz önerilir. Diş hekimi muayeneleri de bu değişikliklerin erken fark edilmesine yardımcı olur; düzenli kontrolleri aksatmamanız yararlıdır.
Sık sorulan sorular
Ağızdaki her yara kanser midir?
Hayır. Aft ve küçük yaralanmalar sık görülür ve kısa sürede iyileşir; birkaç hafta içinde iyileşmeyen yaraların ise mutlaka muayene edilmesi gerekir.
Ağız içindeki beyaz leke ne anlama gelir?
Silinmeyen beyaz ya da kırmızı lekeler her zaman kanser değildir, ancak öncü lezyon olabilir; bir hekim tarafından değerlendirilmesi ve gerekirse izlenmesi önerilir.
Ağız içi kanserleri nasıl tedavi edilir?
Temel tedavi cerrahidir; tümörün yerine ve evresine göre boyun lenf düğümlerinin çıkarılması, doku onarımı ve ışın tedavisi eklenebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.