Dil kanseri, dilin yüzeyini kaplayan örtü hücrelerinden (skuamöz hücreler) gelişen bir kanser türüdür. Çoğunlukla dilin ağız içinde kalan ön bölümünde, özellikle yan kenarlarında ortaya çıkar; dilin arka kısmında (dil kökü) gelişen kanserler ise yutak kanserleri içinde değerlendirilir. Görülebilen bir bölgede başladığı için erken dönemde fark edilebilir.
Dil kanseri nedir?
Dil; konuşma, tat alma ve yutma için sürekli hareket eden kaslı bir organdır. Dil kanseri, bu organı örten ince doku tabakasında (mukoza) başlar ve zamanla dilin kas dokusuna doğru ilerleyebilir. İlerleyen dönemde boyundaki lenf düğümlerine (lenf bezleri) yayılma eğilimi gösterebilir; bu nedenle tanı ve tedavi planlanırken boyun da birlikte değerlendirilir.
Dil kanserine zemin hazırlayan etkenler arasında sigara ve tütün ürünleri, alkol kullanımı, kırık ya da pürüzlü dişlerin veya uyumsuz protezlerin dile sürekli sürtünmesi ve insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu sayılabilir. Bununla birlikte, bu etkenlerin hiçbiri olmadan da dil kanseri gelişebilir.
Belirtiler
- Dilin kenarında birkaç hafta içinde iyileşmeyen yara ya da yumru
- Dilde beyaz (lökoplaki) veya kırmızı (eritroplaki) lekeler
- Dokunmakla ya da yemekle ağrı, kolay kanama
- Dilde sertlik, kalınlaşma ya da hareket kısıtlılığı
- Kulağa vuran ağrı, yutma güçlüğü, konuşmada değişiklik
- Boyunda ele gelen şişlik
Erken dönemde bu belirtiler hafif olabilir ya da aft benzeri basit bir yara sanılabilir. Belirtinin geçmemesi en önemli uyarıcı işarettir.
Tanı
Tanı, dilin ve tüm ağız içinin dikkatle muayenesiyle başlar. Şüpheli alandan küçük bir doku örneği alınması (biyopsi) kesin tanıyı koyar. Hastalığın derinliğini ve boyundaki lenf düğümlerinin durumunu görmek için ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT) ya da manyetik rezonans (MR) görüntülemesi istenebilir. Bu değerlendirmeler sonucunda hastalığın evresi (evre I–IV) belirlenir ve tedavi buna göre planlanır.
Tedavi
Dil kanserinin ana tedavisi cerrahidir. Tümör, çevresinde bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılır; bu işleme kısmi dil çıkarımı (parsiyel glossektomi) denir. Erken evre tümörlerde işlem genellikle ağız yoluyla yapılır ve dilin büyük kısmı korunur. Daha büyük tümörlerde, çıkarılan dokunun yerine vücudun başka bir bölgesinden alınan dokuyla onarım (rekonstrüksiyon) gerekebilir.
Boyundaki lenf düğümlerine yayılma olasılığı varsa, aynı ameliyatta boyundaki lenf düğümleri de çıkarılır (boyun diseksiyonu). Ameliyat sonrasında, patoloji sonucuna göre ışın tedavisi (radyoterapi) ya da ilaç tedavisi (kemoterapi) eklenmesi gerekebilir. Tedavi planı, kanserin yeri, büyüklüğü ve evresi göz önüne alınarak kişiye özel belirlenir.
Ameliyat sonrası ne beklenir?
Ameliyatın kapsamına göre konuşma ve yutma bir süre etkilenebilir. Küçük çıkarımlardan sonra bu işlevler kısa sürede eski haline dönerken, geniş onarımlardan sonra konuşma ve yutma terapisi süreci hızlandırır. Dil, uyum yeteneği yüksek bir organdır; zamanla anlaşılır biçimde konuşmaya ve ağızdan beslenmeye dönmek çoğu durumda mümkündür. İyileşme süreci ayrı bir sayfada anlatılmıştır.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Dilinizde birkaç haftadır iyileşmeyen bir yara, geçmeyen bir leke, sertlik ya da açıklanamayan ağrı varsa, bir kulak burun boğaz hekimine başvurmanız önerilir. Erken dönemde fark edilen dil kanserleri daha küçük bir ameliyatla tedavi edilebilir ve dilin işlevi daha iyi korunur.
Sık sorulan sorular
İyileşmeyen bir dil yarası kanser belirtisi olabilir mi?
Birkaç hafta içinde iyileşmeyen yara, sertlik ya da beyaz-kırmızı lekeler mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Dil kanseri ameliyatından sonra konuşabilir miyim?
Küçük çıkarımlardan sonra konuşma büyük ölçüde korunur; daha geniş ameliyatlardan sonra konuşma terapisiyle anlaşılır konuşmaya dönmek çoğu durumda mümkündür.
Sigara içmeyenlerde de dil kanseri görülür mü?
Evet. Sigara ve alkol riski artırsa da, kronik diş travması, HPV ya da bilinen bir neden olmaksızın da dil kanseri gelişebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.