Diş eti (gingiva) ve yanak içi (bukkal mukoza), ağız boşluğunun sık gözden kaçan iki bölgesidir. Diş etleri dişleri çevreleyen ve çene kemiğini örten dokudur; yanak içi ise dudak köşesinden arka azı dişlerine kadar uzanan iç yanak yüzeyidir. Bu dokuları döşeyen örtü tabakasından gelişen kanserler, diş eti kanseri ve yanak içi kanseri olarak adlandırılır.
Diş eti ve yanak içi kanseri nedir?
Her iki bölgede de kanserlerin büyük çoğunluğu yassı hücreli kanserdir (skuamöz hücreli karsinom). Diş eti kanseri üst ya da alt çenede gelişebilir ve hemen altındaki kemiğe yakınlığı nedeniyle çene kemiğine (mandibula ya da maksilla) erken dönemde ilerleyebilir. Yanak içi kanseri ise yanağın kas tabakasına doğru derinleşebilir ve ilerlediğinde yanak derisine kadar ulaşabilir.
Bu kanserlerde sigara ve tütün ürünleri, özellikle yanak ile diş eti arasına yerleştirilen dumansız tütün, alkol kullanımı, uyumsuz protezlerin ve kırık dişlerin yol açtığı sürekli tahriş ile kötü ağız hijyeni başlıca risk etkenleridir.
Belirtiler
- Diş etinde ya da yanak içinde birkaç hafta içinde iyileşmeyen yara
- Silinmeyen beyaz (lökoplaki) veya kırmızı (eritroplaki) leke
- Diş etinde kabarıklık, karnabahar görünümlü büyüme ya da kolay kanama
- Dişlerde açıklanamayan sallanma ya da diş çekiminden sonra iyileşmeyen yuva
- Protezin artık oturmaması
- Yanak içinde sertlik, kalınlaşma ya da ağzı açmada zorluk
- Ağrı, uyuşukluk ya da boyunda şişlik
Diş eti kanseri başlangıçta diş eti iltihabı ya da diş apsesiyle karıştırılabilir; diş tedavisine yanıt vermeyen şikâyetler bu açıdan uyarıcıdır.
Tanı
Tanı, ağız içinin ve boynun dikkatli muayenesiyle başlar; şüpheli alandan doku örneği alınması (biyopsi) kesin tanıyı koyar. Diş eti kanserlerinde kemik tutulumunu değerlendirmek için panoramik diş filmi ve bilgisayarlı tomografi (BT), yumuşak doku yayılımı ve boyun lenf düğümleri için manyetik rezonans (MR) ya da ultrasonografi kullanılır. Bu bilgilerle hastalığın evresi (evre I–IV) belirlenir.
Tedavi
Ana tedavi cerrahidir. Yanak içi kanserinde tümör, çevresindeki sağlıklı doku payıyla birlikte çıkarılır; oluşan boşluk küçükse doğrudan kapatılabilir, büyükse vücudun başka bir bölgesinden alınan dokuyla onarım (rekonstrüksiyon) yapılır. Diş eti kanserinde, kemik tutulumu varsa çene kemiğinin bir bölümü de tümörle birlikte alınır; kemiğin yalnızca üst tabakası etkilenmişse çenenin bütünlüğü korunarak sınırlı bir kemik çıkarımı yeterli olabilir.
Boyundaki lenf düğümleri, yayılma olasılığına göre aynı ameliyatta çıkarılır (boyun diseksiyonu). Patoloji sonucuna göre ışın tedavisi (radyoterapi) ve bazen ilaç tedavisi (kemoterapi) eklenebilir. Çene kemiğinin bir kısmı alındıysa, çiğneme ve görünümün korunması için kemik onarımı ve sonrasında diş protezi planlanır.
Ameliyat sonrası ne beklenir?
Yanak içi ameliyatlarından sonra bir süre ağız açıklığında kısıtlılık olabilir; düzenli çene egzersizleri bunu önlemeye yardımcı olur. Diş eti ve çene ameliyatlarından sonra çiğneme geçici olarak zorlaşır ve yumuşak gıdalarla beslenme önerilir. Özenli ağız hijyeni iyileşmenin önemli bir parçasıdır.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Diş etinizde ya da yanağınızın içinde birkaç haftadır geçmeyen bir yara, leke, kabarıklık veya diş tedavisine rağmen düzelmeyen bir şikâyet varsa, bir kulak burun boğaz hekimine başvurmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Diş eti kanseri diş eti iltihabından nasıl ayrılır?
Diş eti iltihabı temizlik ve diş tedavisiyle düzelir; tedaviye yanıt vermeyen yara, kabarıklık ya da sallanan dişler kanser açısından muayene gerektirir.
Yanak içi kanserinde yüzde iz kalır mı?
Küçük tümörler ağız içinden çıkarılır ve dışarıda iz bırakmaz; ileri tümörlerde yanak derisine uzanan kesi ve onarım gerekebilir.
Çene kemiği alınırsa yeniden yapılabilir mi?
Evet. Çıkarılan kemik bölümü, vücudun başka bir yerinden alınan kemik ya da uygun onarım yöntemleriyle yeniden oluşturulabilir ve sonrasında diş protezi planlanabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.