Dudak kanseri, vücudun kolayca görülebilen bir bölgesinde geliştiği için belirtileri çoğu zaman erken dönemde fark edilebilir. Ancak ilk bulgular uçuk, çatlak ya da güneş yanığı gibi sıradan sorunlarla karıştırılabildiği için gecikmeler yaşanabilir. Bu sayfada hangi belirtilere dikkat etmeniz gerektiği ve tanının nasıl konulduğu anlatılmaktadır.
Erken belirtiler
Dudak kanserinin en tipik işareti, birkaç hafta içinde kapanması beklenen ancak iyileşmeyen bir yaradır. Erken dönemde görülebilen diğer değişiklikler:
- Dudak kırmızısında (vermilyon) kabuklanan, soyulan ve tekrar tekrar açılan bir alan,
- Beyazımsı (lökoplaki) ya da kırmızımsı (eritroplaki) bir leke,
- Dudakta pürüzlü, sert ya da kalınlaşmış bir bölge,
- Hafif dokunmayla bile kanayan küçük bir kabarıklık.
İlerlemiş belirtiler
Tümör büyüdükçe belirtiler daha belirgin hale gelir:
- Dudakta ele gelen kitle ya da çevreye yayılan sertlik,
- Ağrı, yanma ya da dudakta uyuşukluk,
- Dudağı hareket ettirmede ya da ağzı kapatmada zorluk,
- Çene altında veya boyunda ele gelen şişlik (lenf bezi büyümesi),
- Dişlerde gevşeme ya da çenede ağrı; bu bulgular tümörün derin dokulara ulaştığını düşündürebilir.
Kanser öncüsü değişiklikler
Uzun süreli güneş maruziyeti dudakta aktinik keilit adı verilen, dudağın kuruması, çatlaması ve renk değiştirmesiyle seyreden bir tabloya yol açabilir. Bu durum kendi başına kanser değildir ancak zamanla kansere dönüşebilen bir zemin oluşturur; bu nedenle düzenli takip ve güneşten korunma önemlidir.
Muayene
Tanı süreci, dudağın, ağız içinin ve boynun dikkatli muayenesiyle başlar. Hekim yaranın büyüklüğünü, derinliğini, çevre dokulara yapışık olup olmadığını ve dudak köşelerine (komissür) uzanıp uzanmadığını değerlendirir. Boyun elle muayene edilerek büyümüş lenf bezleri aranır.
Biyopsi
Kesin tanı yalnızca biyopsi ile konur. Lokal anestezi altında şüpheli alandan küçük bir doku parçası alınır ve patoloji laboratuvarında incelenir. Küçük lezyonlarda biyopsi sırasında lezyonun tamamı çıkarılabilir (eksizyonel biyopsi). Sonuç, tümörün türünü ve hücrelerin ne kadar farklılaşmış olduğunu (derecesini) bildirir.
Görüntüleme
Görüntüleme yöntemleri tümörün derinliğini ve boyundaki lenf bezlerini değerlendirmek için kullanılır:
- Boyun ultrasonografisi lenf bezlerini incelemek için ilk tercih edilen yöntemdir,
- Bilgisayarlı tomografi (BT) çene kemiğine yayılım şüphesinde bilgi verir,
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR) yumuşak doku ve sinir tutulumunu göstermede yardımcıdır,
- İleri evre şüphesinde tüm vücut tarama yöntemleri (PET-BT) istenebilir.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Dudağınızdaki bir yara birkaç hafta boyunca iyileşmiyorsa, kabuklanıp yeniden açılıyorsa ya da boynunuzda yeni bir şişlik fark ettiyseniz muayene için başvurmanız önerilir. Bu bulguların çoğu iyi huylu nedenlere bağlı olsa da ayrımı yalnızca muayene ve gerektiğinde biyopsi yapabilir.
Sık sorulan sorular
Dudaktaki yara uçuk mu kanser mi, nasıl ayırt edilir?
Uçuk kısa sürede kendiliğinden iyileşir; haftalarca süren, kabuklanıp yeniden açılan bir yara muayene ve gerekirse biyopsi gerektirir.
Biyopsi ağrılı mıdır?
Biyopsi lokal anestezi altında yapılan kısa bir işlemdir; işlem sırasında ağrı hissedilmez, sonrasında hafif bir hassasiyet olabilir.
Görüntüleme her hastada gerekir mi?
Küçük ve yüzeysel lezyonlarda muayene ve biyopsi yeterli olabilir; boyun lenf bezlerini ve tümörün derinliğini değerlendirmek gerektiğinde görüntüleme istenir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.