Dudak kanserinin temel tedavisi cerrahidir. Amaç, tümörü çevresinde güvenli bir sağlıklı doku payıyla birlikte tamamen çıkarmak ve aynı zamanda dudağın konuşma, yeme ve ağzı kapatma işlevleri ile görünümünü olabildiğince korumaktır. Bu sayfada ameliyatın nasıl planlandığı, hangi yöntemlerin kullanıldığı ve boynun ne zaman tedaviye dahil edildiği anlatılmaktadır.
Ameliyat öncesi planlama
Cerrahi karar; biyopsi sonucu, tümörün boyutu ve derinliği, dudaktaki yerleşimi ve boyun görüntülemeleri bir arada değerlendirilerek verilir. Genel sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar ve sigara alışkanlığınız gözden geçirilir; sigaranın ameliyattan önce bırakılması yara iyileşmesine katkı sağlar. Ne kadar doku çıkarılacağını ve onarımın nasıl yapılacağını kapsayan planı hekiminizle birlikte konuşursunuz.
Tümörün çıkarılması
- Kama (wedge) rezeksiyon: Küçük tümörlerde dudağın ilgili kısmı V ya da W biçiminde kesilerek çıkarılır ve dudak doğrudan dikilerek kapatılır.
- Vermilyonektomi (dudak tıraşlama): Yalnızca dudak kırmızısını tutan yüzeysel tümörlerde ve kanser öncüsü değişikliklerde (aktinik keilit) kırmızı şerit çıkarılır ve iç mukoza öne kaydırılarak yeni bir dudak kırmızısı oluşturulur.
- Geniş rezeksiyon: Daha büyük tümörlerde dudağın önemli bir bölümü, gerektiğinde komşu deri ya da çene kemiğinin bir kısmı ile birlikte çıkarılır. Bu durumda dudak, ayrı bir sayfada anlatılan onarım yöntemleriyle yeniden yapılandırılır.
Cerrahi sınır kontrolü
Ameliyat sırasında çıkarılan dokunun kenarları patoloji tarafından incelenerek tümör hücresi kalıp kalmadığı kontrol edilebilir (dondurulmuş kesit). Kenarlarda tümör saptanırsa aynı seansta bir miktar daha doku çıkarılır. Bu yaklaşım hem tümörün eksiksiz çıkarılmasını hem de gereksiz doku kaybının önlenmesini amaçlar.
Boyun lenf bezleri
Dudak kanseri önce çene altındaki ve çene ucundaki lenf bezlerine yayılma eğilimindedir. Boyun tedavisi şu durumlarda planlanır:
- Muayene ya da görüntülemede büyümüş, şüpheli lenf bezi varsa boyun diseksiyonu ile ilgili lenf bezi grupları çıkarılır.
- Lenf bezleri normal görünse bile tümör büyük, derin ya da az diferansiye ise gizli yayılım olasılığı nedeniyle seçici bir boyun diseksiyonu önerilebilir.
- Küçük ve yüzeysel tümörlerde boyun genellikle yalnızca takip edilir.
Ameliyat sonrası ek tedaviler
Patoloji raporunda cerrahi sınırların yakın olması, sinir çevresinde tümör yayılımı ya da birden fazla lenf bezinde tutulum gibi bulgular varsa ameliyattan sonra radyoterapi önerilebilir. Bazı ileri evre durumlarda radyoterapiye kemoterapi eklenir. Bu kararlar, farklı uzmanlık dallarının bir araya geldiği tümör konseyinde birlikte alınır.
Ameliyat sonrası erken dönem
Ameliyattan sonra dudakta şişlik, gerginlik ve geçici uyuşukluk beklenen bulgulardır. İlk günlerde yumuşak ya da sıvı gıdalarla beslenilir; dikişler yara iyileşmesine göre birkaç hafta içinde alınır. Ameliyat sonrası iyileşme süreci ayrı bir sayfada ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Sık sorulan sorular
Ameliyatta dudağın ne kadarı çıkarılır?
Yalnızca tümör ve çevresindeki güvenli bir sağlıklı doku payı çıkarılır; miktar tümörün boyutuna ve derinliğine göre değişir.
Boyun lenf bezleri her ameliyatta çıkarılır mı?
Hayır. Küçük ve yüzeysel tümörlerde boyun genellikle yalnızca takip edilir; büyük ya da derin tümörlerde veya şüpheli lenf bezi varsa boyun diseksiyonu planlanır.
Ameliyattan sonra radyoterapi gerekir mi?
Çoğu erken evre tümörde gerekmez; cerrahi sınırların yakın olması ya da lenf bezi tutulumu gibi bulgularda ameliyatı tamamlayıcı radyoterapi önerilebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.