Dudak kanseri ameliyatında tümörle birlikte bir miktar sağlıklı doku da çıkarıldığı için dudakta bir eksiklik oluşur. Bu eksikliğin kapatılması, yani dudak onarımı (rekonstrüksiyon), ağzın kapanmasını, yemeğin ağızda tutulmasını ve anlaşılır konuşmayı sürdürmek kadar yüz görünümünü korumak için de önemlidir. Bu sayfada onarımın amaçları ve kullanılan başlıca yöntemler anlatılmaktadır.
Onarımın amaçları
İyi bir dudak onarımı aynı anda birkaç hedefi gözetir:
- Ağzın tam olarak kapanabilmesi ve tükürük ya da yiyeceğin dışarı kaçmaması (ağız yeterliliği),
- Ağız açıklığının yemek yemeye ve diş bakımına izin verecek genişlikte kalması,
- Dudakta his ve hareketin olabildiğince korunması,
- Dudak kırmızısı (vermilyon) çizgisinin düzgün ve simetrik olması,
- Dudağın doğal renk ve dokusuna yakın doku kullanılması.
Onarım yöntemi nasıl seçilir?
Yöntem seçiminde çıkarılan dokunun dudağın ne kadarını kapsadığı, alt ya da üst dudakta olduğu, dudak köşesini (komissür) tutup tutmadığı ve çevre derinin durumu belirleyicidir. Genel ilke, en basit yöntemle en iyi sonucu almaktır; küçük eksiklikler basit yöntemlerle, büyük eksiklikler ise komşu dokulardan hazırlanan fleplerle onarılır.
Doğrudan kapatma
Dudağın küçük bir bölümü çıkarıldığında kalan dudak kenarları katman katman (mukoza, kas, deri) birbirine dikilerek kapatılır. Dudak dokusu esnek olduğu için bu yöntemle çoğu zaman görünür bir daralma olmadan doğal bir sonuç elde edilir.
Yerel flepler
Daha büyük eksikliklerde komşu dudak ya da yanak dokusu, kendi kan dolaşımı korunarak eksik alana kaydırılır:
- Karşı dudaktan flep: Alt dudaktaki bir eksiklik, üst dudaktan hazırlanan bir doku parçasıyla (ya da tersi) onarılabilir. Doku bir süre sap ile bağlı kalır ve birkaç hafta sonra ikinci bir küçük işlemle ayrılır.
- Yanak ilerletme flepleri: Dudak köşelerinin çevresindeki yanak dokusu ağız çevresinden dudağa doğru kaydırılarak yeni dudak oluşturulur.
- Nazolabial flepler: Burun kanadı ile ağız köşesi arasındaki deri kıvrımından hazırlanan dokular özellikle üst dudak onarımında kullanılır.
Serbest doku aktarımı
Dudağın tamamına yakınının çıkarılması gerektiğinde, kol ya da bacak gibi uzak bir bölgeden alınan doku, damarları mikroskop altında boyun damarlarına bağlanarak dudağa taşınabilir. Bu yöntem daha uzun bir ameliyat ve yakın takip gerektirir; ağız kapanmasını sağlamak için ek tekniklerle birleştirilir.
Onarımdan sonra neler beklenir?
Onarılan dudakta ilk haftalarda şişlik, sertlik ve uyuşukluk olağandır; bunlar zamanla azalır. Dudak açıklığı başlangıçta biraz dar hissedilebilir; yumuşak esneme hareketleri ve gerekirse basit egzersizler bu durumu iyileştirir. İzler aylar içinde solar ve dudak kırmızısı çizgisine yerleştirilen kesiler genellikle çok az fark edilir. Simetriyi ya da dudak köşesini düzeltmek için küçük düzeltme işlemleri daha sonra planlanabilir.
Sık sorulan sorular
Dudak onarımı aynı ameliyatta mı yapılır?
Çoğunlukla evet; tümör çıkarıldıktan sonra oluşan boşluk aynı seansta kapatılır. Bazı flep yöntemlerinde birkaç hafta sonra ikinci bir küçük işlem gerekir.
Onarımdan sonra ağzım normal kapanır mı?
Onarımın temel amacı ağzın tam kapanması ve yemeğin ağızda tutulabilmesidir; çoğu hastada bu işlevler iyileşme tamamlandığında büyük ölçüde geri kazanılır.
İzler belirgin kalır mı?
Kesiler mümkün olduğunca doğal dudak çizgilerine ve kıvrımlara yerleştirilir; izler aylar içinde solar ve genellikle az fark edilir hale gelir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.