Dudak Kanseri

Dudak kanseri, dudakların deri ile ağız içi mukozası arasındaki geçiş bölgesi olan dudak kırmızısında (vermilyon) ya da çevresindeki deride gelişen kötü huylu bir tümördür. Baş-boyun kanserleri içinde en görünür yerleşimli olanlardan biridir ve çoğu zaman erken evrede fark edilir. Bu sayfada dudak kanserinin ne olduğu, kimlerde daha sık görüldüğü, nasıl tanı konduğu ve tedavi seçenekleri genel hatlarıyla anlatılmaktadır.

Dudak kanseri nedir?

Dudaklar dıştan deri, içten ise ağız mukozası ile örtülüdür; ikisinin arasındaki kırmızı şerit vermilyon olarak adlandırılır. Dudak kanserlerinin büyük çoğunluğu bu bölgedeki yassı yüzey hücrelerinden köken alan skuamöz hücreli karsinomdur. Alt dudak, güneş ışığına daha fazla maruz kaldığı için üst dudağa göre çok daha sık etkilenir. Üst dudak ve dudak köşelerindeki (komissür) tümörler daha az görülür ancak daha yakın takip gerektirebilir.

Neden gelişir?

Dudak kanseri tek bir nedene bağlanamaz; birkaç etkenin bir araya gelmesi riski artırır:

• Yıllar boyunca korunmasız güneş maruziyeti, özellikle açık havada çalışanlarda,
• Sigara, pipo ve tütün çiğneme alışkanlığı,
• Alkolün tütünle birlikte kullanımı,
• Açık tenli olmak ve kolay güneş yanığı geçirmek,
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar ya da tedaviler,
• Dudakta uzun süredir var olan ve iyileşmeyen çatlaklar ya da aktinik keilit denilen güneşe bağlı kanser öncüsü değişiklikler.

Belirtiler

En sık belirti, dudakta birkaç hafta geçmesine rağmen kapanmayan bir yaradır. Buna eşlik edebilen diğer bulgular şunlardır:

• Kabuklanan, soyulan ya da zaman zaman kanayan bir alan,
• Dudakta sertlik, kalınlaşma ya da beyazımsı bir yama,
• Dudakta uyuşukluk ya da ağrı,
• Çene altında ele gelen şişlik.

Tanı

Tanı, dudağın ve ağız içinin dikkatli muayenesiyle başlar. Şüpheli alandan küçük bir doku örneği alınması (biyopsi) kesin tanı için gereklidir. Boyun lenf bezlerini değerlendirmek amacıyla ultrasonografi, gerektiğinde bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans görüntüleme istenebilir.

Tedavi seçenekleri

Dudak kanserinin ana tedavisi, tümörün çevresinde sağlıklı bir doku payı bırakılarak cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Küçük tümörlerde oluşan boşluk çoğunlukla aynı seansta kapatılır; daha geniş çıkarımlarda dudak, komşu dokulardan hazırlanan fleplerle onarılır. Boyundaki lenf bezlerine yayılım varsa ya da bu olasılık yüksekse boyun diseksiyonu eklenebilir. Bazı durumlarda radyoterapi tek başına ya da ameliyatı tamamlayıcı olarak kullanılır.

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

Dudağınızda birkaç haftadır iyileşmeyen bir yara, kabuklanma, sertlik ya da kanama fark ederseniz beklemeden bir kulak burun boğaz ve baş-boyun cerrahisi uzmanına başvurmanız önerilir. Erken dönemde değerlendirilen dudak lezyonları hem daha küçük bir ameliyatla tedavi edilir hem de dudağın şekli ve işlevi daha iyi korunur.