Tükürük Bezi Kanseri

Tükürük bezi kanseri, tükürük bezlerinde gelişen kötü huylu tümörlerin ortak adıdır. Baş-boyun kanserleri içinde seyrek görülür ve pek çok farklı alt türü vardır; bu türler yavaş seyirli olanlardan hızlı ilerleyenlere kadar geniş bir yelpazede davranır. Erken evrede tanı konduğunda tedavi çoğunlukla cerrahiyle sınırlı kalır.

Türleri

Tükürük bezi kanserleri, kaynaklandıkları hücre tipine göre adlandırılır. En sık karşılaşılan türler mukoepidermoid karsinom, adenoid kistik karsinom, asinik hücreli karsinom ve adenokarsinomdur. Uzun süredir var olan iyi huylu bir tümörün (pleomorfik adenom) zemininde gelişen kanserler de görülebilir. Her tür ayrıca düşük, orta ve yüksek dereceli olarak sınıflandırılır; derece, tümörün ne kadar hızlı büyüme ve yayılma eğiliminde olduğunu gösterir.

Belirtiler

• Kulak önünde, çene altında ya da ağız içinde büyüyen, sertleşen bir kitle
• Kitlede ağrı ya da çevre dokuya yapışıklık
• Yüzün bir yarısında güçsüzlük, gözü kapatamama, uyuşma
• Ağzı açmakta güçlük, yutma zorluğu
• Boyunda ele gelen lenf düğümleri

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kanser anlamına gelmez; ancak birlikte ya da hızla ortaya çıktıklarında değerlendirme geciktirilmemelidir.

Tanı ve evreleme

Tanı süreci muayene, ultrasonografi ve ince iğne aspirasyon biyopsisi ile başlar. Kanser şüphesinde manyetik rezonans (MR) tümörün derinliğini ve sinirlerle ilişkisini, bilgisayarlı tomografi (BT) kemik tutulumunu ve boyun lenf düğümlerini gösterir. Gerekli görülürse uzak yayılımı araştırmak için PET-BT istenebilir. Kanser; tümörün büyüklüğüne, lenf düğümü tutulumuna ve uzak yayılım olup olmamasına göre evre I’den evre IV’e kadar sınıflandırılır. Evre, tedavi planını ve izlem sıklığını belirler.

Tedavi

• Cerrahi: Ana tedavi yöntemidir. Tümör, bezle birlikte ve çevresinde sağlam doku payı bırakılarak çıkarılır. Kulak önü bezinde yüz siniri, tümör tarafından tutulmadığı sürece korunur. Boyun lenf düğümlerine yayılım varsa ya da tümör yüksek riskliyse boyun diseksiyonu eklenir.
• Radyoterapi: Yüksek dereceli tümörlerde, sinir ya da lenf düğümü tutulumunda ve cerrahi sınırların yakın olduğu durumlarda ameliyat sonrasında uygulanır. Ameliyat edilemeyen tümörlerde tek başına da kullanılabilir.
• İlaç tedavileri: Kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler seçilmiş ileri evre durumlarda gündeme gelir; tükürük bezi kanserlerinde rolü sınırlıdır ve kişiye özel değerlendirilir.

Yüz siniri tümör nedeniyle çıkarılmak zorunda kalınırsa, aynı ameliyatta sinir onarımı ya da yüz hareketlerini destekleyen ek girişimler planlanabilir.

Tedavi sonrası izlem

Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli kontroller, nüksün erken yakalanması için önemlidir. İlk yıllarda kontroller daha sık, sonraki yıllarda daha seyrek yapılır; gerektiğinde muayeneye görüntüleme eklenir. Bazı türler yıllar sonra da nüks edebildiğinden izlem uzun süreli olur.

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

Büyüyen, ağrıyan ya da sertleşen bir tükürük bezi kitlesi, yüz kaslarında yeni ortaya çıkan güçsüzlük ya da boyunda ele gelen şişlikler için gecikmeden değerlendirme istemeniz önerilir.