Kulak önü tükürük bezi (parotis), tükürük bezlerinin en büyüğüdür ve kulağın hemen önünde, çene köşesinin üzerinde yer alır. Tükürük bezi tümörlerinin büyük çoğunluğu bu bezde gelişir ve bunların çoğu iyi huyludur. Yüz hareketlerini sağlayan yüz siniri (fasiyal sinir) bezin içinden geçtiği için parotis tümörlerinin tedavisi özel dikkat gerektirir.
Parotis bezi ve yüz siniri
Parotis bezi, yüz sinirinin dalları tarafından yüzeyel ve derin olmak üzere iki kısma ayrılır. Tümörlerin büyük bölümü yüzeyel kısımda yerleşir. Yüz siniri alnı kırıştırma, gözü kapatma, gülümseme ve dudakları büzme gibi hareketleri yönetir. Bu nedenle tümörün sinirle olan ilişkisi hem tanıda hem de tedavi planında belirleyicidir.
Belirtiler
- Kulak önünde ya da kulak memesinin altında ağrısız, yavaş büyüyen şişlik
- Şişliğin aylar ya da yıllar içinde fark edilir hale gelmesi
- Nadiren ağrı, kulakta dolgunluk hissi ya da çiğnerken rahatsızlık
- Yüzün bir yarısında güçsüzlük, gözü tam kapatamama ya da ağız kenarında sarkma
İyi huylu tümörler genellikle yalnızca şişlik yapar. Ağrı, hızlı büyüme, ciltte kızarıklık ya da yüz sinirinde güçsüzlük kötü huylu tümör açısından uyarıcı belirtilerdir.
Tanı
Muayenede kitlenin büyüklüğü, kıvamı ve hareketliliği değerlendirilir, yüz sinirinin işlevi kontrol edilir. Ultrasonografi ilk görüntüleme yöntemidir; ince iğne aspirasyon biyopsisi ile tümörün türü hakkında ön bilgi alınır. Derin kısımda yerleşen ya da kötü huylu olduğundan şüphelenilen tümörlerde manyetik rezonans (MR) görüntüleme tümörün sınırlarını ve sinirle ilişkisini gösterir. Kesin tanı, ameliyatta çıkarılan dokunun patolojik incelemesiyle konur.
Tedavi
Parotis tümörlerinin tedavisi cerrahidir; bu ameliyata parotidektomi denir. İyi huylu ve yüzeyel yerleşimli tümörlerde bezin yüzeyel kısmı tümörle birlikte çıkarılır (yüzeyel parotidektomi). Derin yerleşimli ya da kötü huylu tümörlerde bezin tamamı çıkarılabilir (total parotidektomi). Her iki durumda da yüz siniri ve dalları bulunur, ortaya konur ve korunur; ameliyat sırasında sinir izleme cihazı (nöromonitör) kullanılabilir. Kötü huylu tümörlerde patoloji sonucuna göre boyun lenf düğümlerinin çıkarılması ve radyoterapi gerekebilir.
Ameliyat sonrası
Kesi çoğunlukla kulak önünden başlayıp boynun üst kısmına uzanan, doğal kıvrımlara gizlenen bir çizgide yapılır. Ameliyat sonrasında birkaç gün hafif şişlik ve hassasiyet olağandır. Yüz sinirinde geçici bir güçsüzlük görülebilir; sinir korunduğunda bu güçsüzlük genellikle haftalar ya da aylar içinde düzelir. Kulak memesi çevresinde uyuşukluk sık görülür ve çoğunlukla zamanla azalır. Bazı kişilerde yemek yerken ameliyat bölgesinde terleme ya da kızarıklık (Frey sendromu) gelişebilir; bu durum genellikle hafiftir ve gerekirse tedavi edilebilir.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Kulak önünde geçmeyen bir şişlik, büyüyen ya da ağrılı bir kitle, yüzünüzün bir yarısında güçsüzlük fark ederseniz değerlendirme için başvurmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Parotis tümörü ameliyatında yüz felci olur mu?
Yüz siniri bezin içinden geçtiği için ameliyat sırasında özenle korunur; geçici güçsüzlük görülebilir ve çoğunlukla zamanla düzelir.
Parotis tümörü iğne biyopsisiyle kesin olarak tanınabilir mi?
İnce iğne biyopsisi tümörün iyi ya da kötü huylu olduğu hakkında güçlü bir ön bilgi verir; kesin tanı ameliyatta çıkarılan dokunun incelenmesiyle konur.
Ameliyattan sonra ağız kuruluğu olur mu?
Diğer tükürük bezleri çalışmaya devam ettiği için bir parotis bezinin alınması genellikle belirgin ağız kuruluğuna yol açmaz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.