Tükürük bezi tümörleri, tükürük üreten bezlerde hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan kitlelerdir. Büyük çoğunluğu iyi huyludur ve yavaş büyür; ancak bir bölümü kötü huylu olabilir. Bu nedenle tükürük bezi bölgesinde fark edilen her şişliğin bir hekim tarafından değerlendirilmesi önerilir.¹

Tükürük bezleri ve tümörleri

Üç çift büyük tükürük bezi vardır: kulak önü tükürük bezi (parotis), çene altı tükürük bezi (submandibular bez) ve dil altı tükürük bezi (sublingual bez). Ayrıca dudak, yanak, damak ve yutak mukozasında yüzlerce küçük tükürük bezi bulunur. Tümörler en sık kulak önü bezinde görülür ve bu bezdeki tümörlerin çoğu iyi huyludur. Bez küçüldükçe tümörün kötü huylu olma olasılığı artar; bu nedenle çene altı ve küçük tükürük bezlerindeki kitleler daha dikkatle değerlendirilir.²^,³^,⁴

İyi huylu ve kötü huylu tümörler

İyi huylu tümörler: En sık görülen tür pleomorfik adenomdur; düzgün sınırlı, yavaş büyüyen bir kitle oluşturur. Uzun yıllar bırakıldığında nadiren kötü huylu dönüşüm gösterebildiği için çıkarılması önerilir. Warthin tümörü de sık görülen, dönüşüm göstermeyen bir başka iyi huylu türdür.¹
Kötü huylu tümörler: Mukoepidermoid karsinom, adenoid kistik karsinom ve asinik hücreli karsinom gibi farklı türleri vardır. Davranışları türe ve derecesine göre değişir; bazıları yavaş, bazıları hızlı ilerler.¹^,³

Belirtiler

Kulak önünde, çene altında veya ağız içinde ağrı yapmayan, yavaş büyüyen şişlik²
Şişliğin hızla büyümesi, sertleşmesi veya çevre dokuya yapışık hissedilmesi
Ağrı, uyuşukluk veya yüz kaslarında güçsüzlük
Ağız açmada zorluk ya da yutma güçlüğü

Ağrı, hızlı büyüme ve yüz siniri belirtileri kötü huylu tümörü düşündürebilir; ancak bu belirtiler iyi huylu durumlarda da görülebilir.³

Tanı

Değerlendirme baş-boyun muayenesiyle başlar. Ultrasonografi bezin yapısını ve kitlenin özelliklerini gösterir; ince iğne aspirasyon biyopsisi ile alınan hücreler tümörün iyi ya da kötü huylu olduğu hakkında bilgi verir. Derin yerleşimli veya kötü huylu olduğundan şüphelenilen tümörlerde manyetik rezonans (MR) ya da bilgisayarlı tomografi (BT) ile tümörün yayılımı değerlendirilir. Kesin tanı, çıkarılan dokunun patolojik incelemesiyle konur.³^,⁴

Tedavi

Tükürük bezi tümörlerinin temel tedavisi cerrahidir. İyi huylu tümörlerde tümör, çevresinde sağlam bir doku payı ile birlikte çıkarılır; kulak önü bezinde yüz siniri (fasiyal sinir) özenle korunur. Kötü huylu tümörlerde bezin tamamı ve gerektiğinde boyun lenf düğümleri çıkarılır; patoloji sonucuna göre ameliyata radyoterapi eklenebilir. Tedavi planı tümörün türüne, derecesine ve yerleşimine göre belirlenir.

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

Kulak önünde, çene altında veya ağız içinde birkaç haftadır geçmeyen bir şişlik fark ederseniz, şişlik büyüyor ya da ağrıyorsa, yüzünüzün bir yarısında güçsüzlük ya da uyuşma hissediyorsanız değerlendirme için başvurmanız önerilir. Erken tanı, çoğu zaman tedaviyi daha basit kılar.

Sık sorulan sorular

Tükürük bezi tümörlerinin çoğu kanser midir?

Hayır. Tükürük bezi tümörlerinin büyük kısmı iyi huyludur; ancak kötü huylu olanları ayırt etmek için her şişliğin muayene ve gerekirse biyopsi ile değerlendirilmesi gerekir.

İyi huylu bir tümör ameliyat edilmeli mi?

Çoğunlukla evet. İyi huylu tümörler zamanla büyür, bazı türleri nadiren kötü huylu dönüşüm gösterebilir ve kesin tanı ancak çıkarılan dokunun incelenmesiyle konur.

Tükürük bezi tümörü kendiliğinden geçer mi?

Tümörler kendiliğinden kaybolmaz. Enfeksiyon ya da taşa bağlı şişlikler geçici olabilir; kalıcı bir kitle ise hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

Cancer Research UK. Types of salivary gland cancer [Internet]. London: Cancer Research UK; [reviewed 2026 Mar 31; cited 2026 Oct 5]. Available from: cancerresearchuk.org ↩

National Cancer Institute. Salivary gland cancer treatment (PDQ®)–⁠patient version [Internet]. Bethesda (MD): National Cancer Institute; [updated 2025 Mar 14; cited 2026 Oct 5]. Available from: cancer.gov ↩

Sood S, McGurk M, Vaz F. Management of salivary gland tumours: United Kingdom National Multidisciplinary Guidelines. J Laryngol Otol. 2016;130(S2):S142-S149. doi:10.1017/S0022215116000566 ↩

van Herpen C, Vander Poorten V, Skalova A, Terhaard C, Maroldi R, van Engen A, et al. Salivary gland cancer: ESMO–⁠European Reference Network on Rare Adult Solid Cancers (EURACAN) Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. ESMO Open. 2022;7(6):100602. doi:10.1016/j.esmoop.2022.100602 ↩

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.

Tükürük Bezi Tümörleri: Genel Bakış