Tükürük bezi cerrahisi, bezdeki tümörün ya da hastalıklı bezin çıkarılmasını amaçlayan ameliyatların genel adıdır. En sık uygulanan iki ameliyat, kulak önü tükürük bezinin (parotis) kısmen ya da tamamen çıkarılması (parotidektomi) ve çene altı tükürük bezinin (submandibular bez) çıkarılmasıdır. Bu bölgede yüz siniri ve diğer önemli sinirler bulunduğundan cerrahi, ince ve dikkatli bir çalışma gerektirir.
Ameliyat öncesi hazırlık
Ameliyattan önce tanı süreci tamamlanır: muayene, ultrasonografi, ince iğne biyopsisi ve gerekiyorsa manyetik rezonans (MR) görüntüleme ile tümörün yerleşimi ve sinirle ilişkisi belirlenir. Genel sağlık durumunuz değerlendirilir ve kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir; kan sulandırıcı ilaçların ameliyat öncesinde düzenlenmesi gerekebilir. Sigara kullanıyorsanız ameliyattan önce bırakmanız yara iyileşmesine yardımcı olur.
Parotidektomi
Kulak önündeki bezden tümörün çıkarılması ameliyatıdır. Kesi kulağın önünden başlar, kulak memesinin arkasından dolanarak boynun üst kısmına iner; bu çizgi doğal kıvrımlara gizlenir. Yüz siniri (fasiyal sinir) ana gövdesinden bulunur ve dalları tek tek izlenerek korunur; ameliyat boyunca sinirin uyarılara verdiği yanıt bir cihazla (nöromonitör) takip edilebilir.
- Yüzeyel parotidektomi: Tümör bezin yüzeyel kısmındaysa yalnızca bu kısım çıkarılır.
- Total parotidektomi: Tümör derin kısımdaysa ya da kötü huyluysa bezin tamamı çıkarılır.
Kötü huylu tümörlerde gerekirse boyun lenf düğümleri de aynı seansta çıkarılır.
Submandibular bez eksizyonu
Çene altındaki bezin bütün olarak çıkarılmasıdır. Kesi, çene kemiğinin altında boyun kıvrımına paralel yapılır. Alt dudağı hareket ettiren yüz siniri dalı ile dilin hissini ve hareketini sağlayan sinirler bulunur ve korunur. Tümör dışında, tekrarlayan taş ve iltihap nedeniyle de bu ameliyat uygulanabilir.
Anestezi ve ameliyat süreci
Her iki ameliyat genel anestezi altında yapılır. Ameliyatın süresi tümörün büyüklüğüne, yerleşimine ve sinirle ilişkisine göre değişir. Ameliyat sonunda bölgeye ince bir dren yerleştirilebilir; dren genellikle birkaç gün içinde alınır ve çoğu kişi kısa bir yatış süresinin ardından evine döner.
Olası riskler
Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon ve yara sorunları görülebilir. Bu bölgeye özgü riskler şunlardır:
- Yüz sinirinde geçici güçsüzlük; sinir korunduğunda kalıcı hasar nadirdir
- Kulak memesi ve çevresinde uyuşukluk
- Yemek yerken ameliyat bölgesinde terleme ve kızarıklık (Frey sendromu)
- Tükürük birikmesi (siyalosel) ya da tükürük sızıntısı; genellikle basit yöntemlerle düzelir
- Çene altı ameliyatında alt dudak köşesinde geçici güçsüzlük, dilde uyuşma
Bu risklerin çoğu geçicidir ve ameliyat öncesinde sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.
Ameliyat kararı nasıl verilir?
Ameliyat kararı tümörün türü, büyüklüğü, yerleşimi ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek verilir. İyi huylu tümörlerde büyüme ve dönüşüm olasılığı, kötü huylu tümörlerde ise evre ve yayılım belirleyicidir. Sorularınızı ameliyat öncesi görüşmede sormanız, süreci daha rahat geçirmenize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Tükürük bezi ameliyatı ne kadar sürer?
Süre tümörün büyüklüğüne, yerleşimine ve yüz siniriyle ilişkisine göre değişir; sinirin korunması ameliyatın en titiz ve zaman alan bölümüdür.
Ameliyat sırasında yüz siniri nasıl korunur?
Sinir ana gövdesinden bulunur ve dalları görülerek izlenir; gerektiğinde sinir izleme cihazı kullanılır.
Ameliyattan sonra iz kalır mı?
Kesi kulak önü ve boyun kıvrımlarına gizlenir; iz zamanla solar ve çoğunlukla dikkat çekmez.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.