Hipofarenks, yutağın (farenks) gırtlağın (larenks) arkasında ve yanlarında yer alan, yemek borusuna (özofagus) açılan en alt bölümüdür. Bu bölgede gelişen kanserlere hipofarenks kanseri denir. Bölgenin derinde yer alması nedeniyle belirtiler geç fark edilebilir; bu yüzden geçmeyen yakınmaların zamanında değerlendirilmesi önem taşır.
Hipofarenks kanseri nedir?
Hipofarenks kanserlerinin hemen tamamı yassı hücreli karsinomdur. Tümör en sık, gırtlağın iki yanındaki cep biçimli girintilerde (piriform sinüs) gelişir; daha seyrek olarak yutağın arka duvarında ya da yemek borusu girişinin hemen üstündeki bölgede (postkrikoid alan) görülür. Hipofarenks zengin bir lenf ağına sahiptir; bu nedenle tümör hücreleri erken dönemde boyun lenf bezlerine yayılabilir. Gırtlağa komşuluğu nedeniyle tümör ilerledikçe ses telleri de etkilenebilir.
Risk etkenleri
Uzun süreli tütün ve alkol kullanımı en belirgin risk etkenleridir; birlikte kullanıldığında etki artar. Demir eksikliğine bağlı uzun süreli yutma güçlüğü, yetersiz beslenme ve reflü de bölgedeki kanser riskini artırabilen durumlar arasında sayılır.
Belirtiler
- Yutma sırasında ağrı ya da boğazda takılma hissi
- Katı gıdalarla başlayıp zamanla sıvılara da uzanan yutma güçlüğü
- Tek taraflı, sürekli kulak ağrısı
- Ses kısıklığı ya da ses değişikliği
- Boyunda ağrısız şişlik
- İstenmeyen kilo kaybı
- İleri dönemde nefes darlığı
Bu belirtilerin çoğu iyi huylu nedenlere de bağlı olabilir; ancak birkaç haftadan uzun sürmeleri değerlendirme gerektirir.
Tanı
Kulak burun boğaz muayenesinde hipofarenks, esnek bir endoskopla incelenir. Şüpheli alan görüldüğünde, genellikle ameliyathane koşullarında genel anestezi altında yapılan bir endoskopik inceleme sırasında biyopsi alınır; bu sırada yemek borusunun üst kısmı da değerlendirilir. Tümörün yaygınlığı ve boyun lenf bezlerinin durumu bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ve gerektiğinde PET görüntülemesi ile belirlenir. Tüm bulgular birlikte değerlendirilerek evre (evre I–IV) saptanır.
Tedavi
Tedavi; tümörün büyüklüğüne, gırtlağı etkileyip etkilemediğine, boyun lenf bezlerinin durumuna ve genel sağlığınıza göre planlanır. Erken evre tümörlerde radyoterapi ya da sınırlı cerrahi tek başına yeterli olabilir. Daha ileri evrelerde radyoterapi ile kemoterapinin birlikte uygulanması, gırtlağın korunmasına olanak tanıyabilir. Tümörün gırtlağı ileri derecede tuttuğu durumlarda, hipofarenks ile birlikte gırtlağın da çıkarıldığı bir ameliyat (laringofarenjektomi) gerekebilir; bu durumda yutma yolunun yeniden oluşturulması için doku nakli (rekonstrüksiyon) uygulanır. Boyun lenf bezleri genellikle tedaviye dahil edilir.
Tedavi sonrasında sizi ne bekler?
Yutma işlevinin toparlanması zaman alabilir; bir süre beslenme tüpüne gereksinim duyulabilir. Gırtlağın çıkarıldığı durumlarda solunum boyundaki kalıcı bir açıklıktan (stoma) sağlanır ve konuşma için farklı yöntemler öğretilir. Yutma ve konuşma terapisi ile beslenme desteği, iyileşme sürecinin önemli parçalarıdır.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Geçmeyen yutma güçlüğü, tek taraflı kulak ağrısı, ses kısıklığı ya da boyunda şişlik gibi yakınmalarınız birkaç haftadan uzun sürüyorsa bir kulak burun boğaz hekimine başvurmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Hipofarenks kanseri neden geç fark edilir?
Bölge derinde yer aldığı için erken dönem belirtileri hafif ve belirsizdir; boğazda takılma hissi ya da kulak ağrısı çoğu zaman sıradan nedenlere bağlanır.
Hipofarenks kanserinde gırtlak her zaman alınır mı?
Hayır. Erken evre tümörlerde ve radyoterapi ile kemoterapinin birlikte uygulandığı durumlarda gırtlak çoğu zaman korunabilir; karar tümörün yaygınlığına göre verilir.
Ses kısıklığı hipofarenks kanserinin belirtisi olabilir mi?
Evet; tümör gırtlağa komşu olduğundan ilerledikçe ses tellerini etkileyebilir. Geçmeyen ses kısıklığı değerlendirme gerektirir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.