Yutak (farenks) kanserinin tedavisi tümörün yerine, evresine ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Başlıca yöntemler cerrahi, radyoterapi ve kemoterapidir; bunlar tek başına ya da birlikte uygulanabilir. Amaç, hastalığı denetim altına alırken yutma, konuşma ve solunum işlevlerini olabildiğince korumaktır.
Tedavi nasıl planlanır?
Tedavi kararı; kulak burun boğaz cerrahı, radyasyon onkoloğu, tıbbi onkolog, radyolog ve patoloğun birlikte yer aldığı bir tümör kurulunda alınır. Tümörün orofarenkste ya da hipofarenkste olması, boyun lenf bezlerinin tutulumu, orofarenks tümörlerinde insan papilloma virüsü (HPV) ile ilişki ve sizin tercihleriniz bu kararı etkiler. Erken evre tümörlerde çoğu zaman tek bir yöntem yeterli olurken, ileri evrelerde yöntemlerin birleştirilmesi gerekir.
Cerrahi
Cerrahinin amacı, tümörü çevresinde sağlam bir doku payı ile birlikte çıkarmaktır.
- Ağız yoluyla (transoral) cerrahi: Erken evre orofarenks tümörlerinde, dışarıdan kesi yapılmadan, lazer ya da robotik sistemler yardımıyla ağız içinden uygulanır; iyileşme daha hızlıdır.
- Açık cerrahi: Daha büyük ya da derin yerleşimli tümörlerde boyundan yapılan bir kesi ile tümöre ulaşılır. Hipofarenks tümörlerinde gırtlağın (larenks) bir kısmının ya da tamamının da çıkarılması gerekebilir.
- Boyun diseksiyonu: Boyun lenf bezlerinin çıkarılmasıdır; tümörün yayılma olasılığına göre tek ya da iki taraflı yapılır.
- Onarım (rekonstrüksiyon): Geniş dokuların çıkarıldığı durumlarda, yutma yolunu yeniden oluşturmak için vücudun başka bölgelerinden alınan doku parçaları (flep) kullanılır.
Radyoterapi
Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla tümör hücrelerini hedefler. Erken evre tümörlerde tek başına; ileri evrelerde kemoterapi ile birlikte ya da ameliyat sonrasında kalan hücreleri yok etmek için uygulanır. Tedavi, birkaç hafta boyunca hafta içi her gün kısa seanslar halinde verilir. Modern teknikler, ışının tümöre odaklanmasını ve çevredeki tükürük bezleri ile yutma kaslarının olabildiğince korunmasını sağlar. Ağız kuruluğu, boğazda yara, tat değişikliği ve cilt kızarıklığı sık görülen ve çoğu zaman geçici olan yan etkilerdir.
Kemoterapi ve diğer ilaç tedavileri
Kemoterapi çoğunlukla radyoterapinin etkisini artırmak amacıyla onunla eş zamanlı uygulanır. Bazı durumlarda ana tedaviden önce tümörü küçültmek ya da hastalığın yayıldığı durumlarda denetim altına almak için kullanılır. Tümör hücrelerindeki belirli hedeflere yönelen ilaçlar ve bağışıklık sistemini harekete geçiren tedaviler (immünoterapi) de seçilmiş hastalarda kullanılmaktadır.
Tedavi sırasında destek
Tedavi süresince beslenmenin sürdürülmesi büyük önem taşır; yutma güçleşirse geçici bir beslenme tüpü kullanılabilir. Diş hekimi değerlendirmesi, konuşma ve yutma terapisi, diyetisyen desteği ve tütünün bırakılması tedavinin başarısına katkıda bulunur.
Tedavi sonrası
Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli kontroller planlanır. İlk yıllarda daha sık yapılan bu kontrollerde muayene ve gerektiğinde görüntüleme ile hem iyileşme izlenir hem de olası bir yineleme erken dönemde fark edilir.
Sık sorulan sorular
Yutak kanserinde ameliyat mı yoksa radyoterapi mi daha iyidir?
Tek bir doğru yanıt yoktur. Seçim tümörün yerine, evresine ve işlevlerin korunma olasılığına göre yapılır; bazı durumlarda her iki yöntem de benzer sonuç verir.
Radyoterapi sırasında yemek yiyebilecek miyim?
Tedavinin ilerleyen haftalarında boğazdaki hassasiyet nedeniyle yutma zorlaşabilir. Beslenme yakından izlenir ve gerekirse geçici bir beslenme tüpü ile destek verilir.
Tedaviye ne kadar sürede başlanmalıdır?
Tanı ve evreleme tamamlandıktan sonra gereksiz gecikme olmadan başlanması hedeflenir; ancak tedavinin doğru planlanması için gereken incelemelerin tamamlanması da önemlidir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.