Tiroid kanseri, boynun ön-alt kısmında yer alan tiroid bezinin hücrelerinden kaynaklanan kötü huylu bir tümördür. Çoğu türü yavaş seyreder ve uygun tedaviyle iyi sonuç alınır. Genellikle boyunda fark edilen bir şişlik ya da ultrasonda saptanan bir nodül ile ortaya çıkar.
Tiroid kanseri nedir?
Tiroid bezi, tiroid hormonu üreten folikül hücreleri ile kalsiyum dengesiyle ilgili bir hormon üreten C hücrelerinden oluşur. Kanser, hangi hücreden kaynaklandığına göre türlere ayrılır:
- Papiller tiroid kanseri: En sık görülen tür; genellikle yavaş büyür ve öncelikle boyundaki lenf bezlerine yayılma eğilimindedir.
- Foliküler tiroid kanseri: Folikül hücrelerinden gelişen ikinci sık tür; lenf bezlerinden çok kan yoluyla yayılma eğilimi gösterir.
- Medüller tiroid kanseri: C hücrelerinden kaynaklanır; bir kısmı ailesel geçiş gösterir.
- Anaplastik tiroid kanseri: Nadir görülen, hızlı seyirli bir türdür ve farklı bir tedavi yaklaşımı gerektirir.
Papiller ve foliküler türler birlikte “iyi diferansiye” tiroid kanserleri olarak adlandırılır ve tiroid kanserlerinin büyük bölümünü oluşturur.
Risk etkenleri
Kesin neden çoğu hastada bilinmez. Çocukluk döneminde boyun bölgesine alınan radyasyon, ailede tiroid kanseri öyküsü, bazı kalıtsal sendromlar ve kadın cinsiyet risk etkenleri arasında sayılır. Ancak hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de görülebilir.
Belirtiler
Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Görülebilecek belirtiler:
- Boynun ön kısmında, yutkunmakla hareket eden sert bir şişlik
- Boyun yanlarında büyümüş lenf bezleri
- Geçmeyen ses kısıklığı
- Yutma güçlüğü ya da nefes darlığı
Tanı ve evreleme
Tanı, ultrason ve ince iğne aspirasyon biyopsisi ile konur. Ultrason nodülün özelliklerini ve boyundaki lenf bezlerini değerlendirir; biyopsi hücrelerin türünü belirler. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans ile hastalığın yaygınlığı incelenir; medüller tür kuşkusunda kanda kalsitonin düzeyi ölçülür. Hastalık; tümörün boyutu, bez dışına taşıp taşmadığı, lenf bezi ve uzak organ tutulumu ile hastanın yaşına göre evre I ile evre IV arasında sınıflandırılır. Evre, tedavi planını ve takip sıklığını belirler.
Tedavi
Ana tedavi cerrahidir. Tümörün boyutuna ve yaygınlığına göre bezin bir lobu (lobektomi) ya da tamamı (total tiroidektomi) alınır; tutulum varsa ya da kuşkulanılıyorsa boyundaki lenf bezleri de temizlenir (boyun diseksiyonu). Ameliyat sonrasında seçilmiş hastalarda kalan tiroid dokusunu ve olası mikroskobik hastalığı yok etmek için radyoaktif iyot tedavisi uygulanabilir. Bezin tamamı alındığında ömür boyu tiroid hormonu ilacı kullanılır. Radyoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar, ileri evre ya da iyoda yanıt vermeyen hastalıkta gündeme gelir.
Takip
Tedavi sonrası düzenli takip, olası nüksün erken yakalanması açısından önemlidir. Takipte boyun ultrasonu, tiroid hormon düzeyleri ve tümör belirteçleri (papiller ve foliküler türde tiroglobulin, medüller türde kalsitonin) kullanılır. Takip aralıkları zamanla seyrekleşir ancak uzun yıllar sürdürülür.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Boynunuzda yeni bir şişlik, büyüyen bir lenf bezi ya da birkaç haftadır geçmeyen ses kısıklığı fark ederseniz değerlendirme için hekime başvurmanız uygun olur.
Sık sorulan sorular
Tiroid kanseri tedavi edilebilir mi?
Türlerinin çoğu yavaş seyirlidir ve cerrahi ağırlıklı tedaviyle iyi sonuç alınır. Sonuç, kanserin türüne, evresine ve tedaviye verilen yanıta göre değişir.
Ameliyattan sonra tiroid hormonu ilacı kullanmam gerekir mi?
Bezin tamamı alındığında evet, ömür boyu kullanılır. Yalnızca bir lob alındığında kalan doku çoğu zaman yeterli hormonu üretir; bu, kan tahlilleriyle değerlendirilir.
Tiroid kanseri kalıtsal mıdır?
Çoğu tiroid kanseri kalıtsal değildir. Medüller türün bir kısmı ailesel geçiş gösterir; bu durumda aile bireylerine genetik danışma önerilebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.