Tiroglossal Kanal Kistleri

Tiroglossal kanal kisti (tiroglossal duktus kisti), boynun tam orta hattında, genellikle dil kemiği (hiyoid) hizasında yerleşen doğumsal bir kisttir. Boyun orta hattı şişliklerinin en sık doğumsal nedenidir ve çoğunlukla çocukluk döneminde fark edilir; ancak erişkin yaşta da ortaya çıkabilir. En belirgin özelliği, yutkunurken ve dil dışarı çıkarıldığında yukarı doğru hareket etmesidir.

Tiroglossal kanal kisti nedir?

Tiroid bezi, anne karnındaki gelişimin başında dil kökünde oluşur ve boynun ön-alt kısmındaki yerine doğru aşağı iner. Bu iniş sırasında izlediği yol tiroglossal kanal adını alır ve normalde gelişim tamamlanınca kapanarak kaybolur. Kanalın bir bölümü açık kalırsa, dil kökü ile tiroid bezi arasındaki herhangi bir noktada, çoğunlukla dil kemiği çevresinde, içi sıvı dolu bir kist gelişir. Kanal dil kemiğinin içinden ya da hemen arkasından geçtiği için bu kemikle yakın ilişkidedir.

Belirtileri

• Boynun ön-orta hattında, çoğunlukla âdem elmasının üstünde yumuşak, ağrı yapmayan bir şişlik
• Yutkunurken ve dil dışarı çıkarıldığında şişliğin yukarı doğru hareket etmesi¹
• Üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında şişliğin aniden büyümesi, kızarması ve ağrıması¹
• İltihaplanan kistin cilde açılması halinde orta hatta sızıntı yapan küçük bir delik
• Nadiren yutkunma sırasında takılma hissi ya da dil kökünde dolgunluk

Tanı

Muayenede orta hatta yerleşim ve yutkunmakla hareket tipik bulgulardır. Ultrasonografi, kistin yapısını gösterir ve tiroid bezinin normal yerinde olup olmadığını denetler; bu kontrol önemlidir, çünkü seyrek de olsa kist sanılan doku kişinin çalışan tek tiroid dokusu olabilir. Kistin dil kemiği ve dil kökü ile ilişkisini ayrıntılı görmek için manyetik rezonans (MR) ya da bilgisayarlı tomografi (BT) istenebilir. Gerekli görülürse kan testleriyle tiroid işlevleri değerlendirilir; kuşkulu durumlarda ince iğne ile örnek alınabilir.^1,2

Tedavi

Tiroglossal kanal kistleri kendiliğinden kaybolmaz. İltihaplı dönemde önce iltihap yatıştırılır; tedavi cerrahidir. Yalnızca kistin çıkarılması yeterli değildir; kanalın dil kökü yönündeki uzantısı ve dil kemiğinin orta parçası da kistle birlikte çıkarılır. Sistrunk ameliyatı olarak bilinen bu yöntem, kanal kalıntısı bırakmamayı amaçlar ve tekrarlama olasılığını azaltmanın temel yoludur. Ameliyat genel anestezi altında, boyun orta hattında, doğal cilt kıvrımına yerleştirilen yatay bir kesiyle yapılır.

Ameliyat sonrasında sizi neler bekler?

Ameliyat sonrasında boyunda hafif ağrı, şişlik ve yutkunurken geçici hassasiyet olağandır; çoğunlukla birkaç gün içinde azalır. Dil kemiğinin küçük bir parçasının alınmasının konuşma ve yutkunmayı kalıcı olarak etkilemesi beklenmez. Kısa bir gözlem süresinin ardından yumuşak gıdalarla beslenmeye başlanır ve günlük yaşama dönülür. Kesi izi genellikle zamanla solar. Kist ve kanal bütünüyle çıkarıldığında tekrarlama olasılığı azalır; ameliyatın iltihapsız bir dönemde yapılması bu açıdan önemlidir.^1,2

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

• Boynunuzun orta hattında geçmeyen bir şişlik fark ettiyseniz
• Şişlik enfeksiyonlarla birlikte tekrar tekrar büyüyorsa
• Şişliğin üzerinde kızarıklık, ağrı ya da akıntı varsa
• Yutkunma ya da nefes alma güçlüğü eşlik ediyorsa