Boyun Kistlerinde Tanı

Boyunda fark edilen bir şişliğin doğumsal bir kist mi, büyümüş bir lenf bezi mi yoksa başka bir oluşum mu olduğunu ayırt etmek, doğru tedavinin ilk adımıdır. Tanı süreci ayrıntılı bir öykü ve muayene ile başlar; gerektiğinde görüntüleme ve iğne ile örnek alma ile tamamlanır. Bu sayfa, karşılaşabileceğiniz tanı adımlarını sırasıyla anlatır.

Öykü ve muayene

Hekim öncelikle şişliğin ne zaman fark edildiğini, büyüyüp küçülmediğini, enfeksiyonlarla ilişkisini, ağrı ya da akıntı olup olmadığını sorar. Muayenede şişliğin yeri en önemli ipucudur:

• Boynun yan tarafı, çene açısının altı: Brankial yarık kisti akla gelir.
• Orta hat, dil kemiği çevresi, yutkunmakla hareket eden: Tiroglossal kanal kisti düşünülür.
• Orta hat, çene altı ya da ağız tabanı, hareketsiz: Dermoid kist olasılığı öne çıkar.

Şişliğin kıvamı, hareketliliği, cilde yapışık olup olmadığı ve hassasiyeti de değerlendirilir. Ağız içi, boğaz ve gerektiğinde ince bir kamera (endoskop) ile üst solunum yolu muayene edilir.

Ultrasonografi

Boyun ultrasonografisi radyasyon içermeyen, ağrısız ve hızlı bir yöntemdir; çoğu zaman ilk istenen görüntülemedir. Şişliğin içi sıvı dolu bir kist mi yoksa katı bir kitle mi olduğunu, duvar yapısını, iç içeriğini ve komşu damarlarla ilişkisini gösterir. Tiroglossal kanal kisti düşünülen kişilerde tiroid bezinin normal yerinde ve sağlıklı olduğu aynı incelemede doğrulanır.

İleri görüntüleme

Kistin derin uzantılarını, boğaza doğru giden bir kanal olup olmadığını ve büyük damar ile sinirlerle ilişkisini göstermek için manyetik rezonans (MR) ya da bilgisayarlı tomografi (BT) istenebilir. Bu incelemeler özellikle ameliyat planlaması için değerlidir; hangi yolla ve ne genişlikte bir müdahale gerekeceğini önceden görmeyi sağlar. Sinüs ya da fistül varlığında kanalın seyrini göstermek için özel çekimler yapılabilir.

İnce iğne aspirasyon biyopsisi

Kuşkulu durumlarda, özellikle erişkinlerde, şişlikten ince bir iğne ile hücre örneği alınır. İşlem çoğunlukla ultrasonografi eşliğinde, ayakta ve birkaç dakika içinde yapılır. Alınan örnek, şişliğin doğumsal bir kist mi yoksa başka bir oluşum mu olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur. İğne biyopsisi kist duvarını çıkarmadığı için tek başına tedavi sağlamaz.

Erişkinlerde neden daha dikkatli davranılır?

Doğumsal kistler her yaşta ortaya çıkabilir; ancak erişkinlerde, özellikle ileri yaşta, boynun yan tarafındaki kistik bir kitle başka nedenlerden de kaynaklanabilir. Bu nedenle erişkinlerde tanı çoğunlukla ultrasonografi, ileri görüntüleme ve iğne biyopsisinin birlikte değerlendirilmesiyle konur; kesin sonuç, kist çıkarıldıktan sonra yapılan patolojik inceleme ile netleşir.

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

• Boynunuzda birkaç haftadır geçmeyen bir şişlik fark ettiyseniz
• Şişlik büyüyor, sertleşiyor ya da ağrımaya başladıysa
• Şişliğe ses kısıklığı, yutkunma güçlüğü ya da kilo kaybı eşlik ediyorsa
• Cilde açılan ve sızıntı yapan bir delik varsa