Boyunda ele gelen yumuşak, ağrısız bir şişlik, doğumsal (konjenital) bir kist olabilir. Bu kistler, anne karnındaki gelişim sırasında normalde kaybolması gereken bazı yapıların geride kalmasıyla oluşur ve iyi huyludur. Çoğu zaman doğumda fark edilmez; yıllar sonra, genellikle bir enfeksiyonun ardından büyüyerek belirgin hale gelir.
Doğumsal boyun kisti nedir?
Bebeğin gelişimi sırasında boyun bölgesinde geçici kanallar, yarıklar ve doku katmanları bulunur. Gelişim tamamlandığında bunların kapanıp kaybolması beklenir. Kapanmayan bir kanal ya da geride kalan bir doku parçası, içi sıvı veya yumuşak içerikle dolu kapalı bir kese, yani kist oluşturabilir. Kist yıllarca sessiz kalabilir; rastlantıyla ya da şiştiğinde fark edilir.
Başlıca türleri
- Brankial yarık kistleri: Boynun yan tarafında, çene açısının altında ve büyük boyun kasının ön kenarı boyunca yerleşir.
- Tiroglossal kanal kistleri: Boynun tam orta hattında, dil kemiği (hiyoid) çevresinde bulunur; yutkunmakla ve dil dışarı çıkarıldığında yukarı hareket eder.
- Dermoid kistler: Çoğunlukla orta hatta, çene altında ya da ağız tabanında yerleşen, içinde deri benzeri doku bulunan kistlerdir.
- Daha seyrek görülen türler: Timus dokusu artıkları, lenf damarlarından kaynaklanan lenfanjiyomlar (kistik higroma) ve damar kökenli oluşumlar da doğumsal boyun kitleleri arasında sayılır.
Belirtileri
- Boyunda yavaş büyüyen, yumuşak, genellikle ağrısız bir şişlik
- Üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında şişliğin aniden büyümesi, kızarması ve ağrıması
- Kistin iltihaplanması halinde ciltten dışarı akıntı ya da küçük bir delikten (fistül) sürekli sızıntı
- Büyük kistlerde yutkunurken baskı hissi ya da nadiren nefes almada zorlanma
Tanı
Tanı, öykü ve elle muayene ile başlar; kistin yeri ve hareketi türü hakkında önemli ipuçları verir. Ultrasonografi, şişliğin kist mi yoksa katı bir kitle mi olduğunu gösteren ilk görüntüleme yöntemidir. Kistin derin uzantılarını ve komşu damar-sinir yapılarıyla ilişkisini görmek için manyetik rezonans (MR) ya da bilgisayarlı tomografi (BT) istenebilir. Tiroglossal kistlerde tiroid bezinin normal yerinde ve çalışır durumda olduğunun görülmesi ayrıca önem taşır. Kuşkulu durumlarda ince iğne ile örnek alınabilir.
Tedavi yaklaşımı
Doğumsal kistler kendiliğinden kaybolmaz; ilaç tedavisi yalnızca iltihabı yatıştırır, kisti ortadan kaldırmaz. Kalıcı çözüm, kistin kaynaklandığı kanal yolu ile birlikte bütün olarak cerrahi yolla çıkarılmasıdır. Ameliyat, mümkünse kistin sakin ve iltihapsız olduğu bir dönemde planlanır. Uygulama ayrıntıları kistin türüne göre değişir ve ilgili sayfalarda anlatılmıştır.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
- Boynunuzda birkaç haftadır geçmeyen bir şişlik fark ettiyseniz
- Şişlik enfeksiyonlarla birlikte tekrar tekrar büyüyüp küçülüyorsa
- Şişliğin üzerinde kızarıklık, ısı artışı, ağrı ya da akıntı varsa
- Yutkunma ya da nefes alma güçlüğü eşlik ediyorsa
Erişkinlerde boyunda yeni ortaya çıkan her şişliğin, iyi huylu bir kist olduğu varsayılmadan önce muayene ve görüntüleme ile değerlendirilmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
Doğumsal boyun kisti kansere dönüşür mü?
Bu kistler iyi huyludur ve kötü huylu bir değişim göstermeleri son derece seyrektir. Yine de boyunda yeni fark edilen her şişliğin muayene ve görüntüleme ile değerlendirilmesi gerekir.
Kist doğumsalsa neden erişkin yaşta ortaya çıktı?
Kist doğumdan beri vardır ancak küçük ve sessizdir. Genellikle bir üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından büyüyüp belirgin hale gelir ve ancak o zaman fark edilir.
Antibiyotik tedavisi kisti geçirir mi?
Antibiyotik yalnızca kistin iltihabını yatıştırır; kist duvarı yerinde kaldığı için şişlik zamanla tekrarlayabilir. Kalıcı çözüm kistin cerrahi olarak çıkarılmasıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları ancak muayene sonrasında, size özel olarak verilir. Belirtileriniz varsa bir hekime başvurun.